Złoty Pierścień Rosji

Moskwa i Złoty Pierścień Rosji

Rosja to największe terytorialnie państwo świata. To kraj wielu kontrastów, nowoczesność styka się tu z zabytkami, bogactwo z ogromną biedą. Rosja to również miejsce spotkania wielu kultur, narodów i języków, a terytoria wchodzące w jej skład różnią się od siebie tak bardzo, że trudno nazwać Rosję krajem jednorodnym.

Aby mogli Państwo lepiej poznać ten interesujący kraj, proponujemy wyprawę, która da szansę zapoznania się zarówno z nowoczesną, tętniącą życiem stolicą kraju Moskwą, pełną luksusowych butików i restauracji jak i zespołem starych rosyjskich miast, które noszą wspólną nazwę: Złoty Pierścień Rosji.

Złotym Pierścieniem Rosji nazywamy położoną na północ i wschód od Moskwy grupę szlaków turystycznych, które tworzą symboliczny okrąg składający się ze starych, średniowiecznych miast rosyjskich. To terytorium, zwane Rusią Zaleską,  jest kolebką rosyjskiej państwowości, zachwyca wspaniale zachowanymi zabytkami architektury i kultury ruskiej oraz licznymi dziełami ludowych rzemieślników.

W skład Złotego Pierścienia Rosji wchodzi wiele miast. Łączy je to, że mają charakter grodów warownych  otoczonych solidnymi murami, za którymi najważniejszy był centralnie położony kreml z okazałymi świątyniami. Wiele z tych miast usytuowanych jest przy brzegach największych rosyjskich rzek.

W swej ofercie proponujemy Państwu zwiedzanie kilku z nich: Moskwa, Włodzimierz, Bogolubowo, Suzdal, Jarosław, Kostroma, Rostów Wielki, Peresław Zaleski i Siergijew Posad.

Włodzimierz

Jest jednym z najstarszym rosyjskich miast, założonym w 990 r. przez księcia Włodzimierza I Wielkiego i ważnym ośrodkiem gospodarczym Rosji.

Miasto słynie z wielu zabytków. Wszystkich wjeżdżających do miasta od strony Moskwy wita Złota Brama, monumentalne budowla z białego kamienia i pozłacanej miedzi.

Centralną ulicą Włodzimierza jest Wielka Moskiewska, przy której znajdują się wszystkie najważniejsze zabytki. Jednym z najciekawszych jest Sobór Uspienski z XII wieku, którego wnętrze zdobią freski namalowane przez rosyjskich mistrzów, m.in. przez Andrieja Rublowa i Daniłę Czarnego.  Znajdują się tu również groby książąt władymirskich i szczątki prawosławnych świętych.

Na uwagę zasługuje średniowieczny sobór św. Dymitra Sołuńskiego, w którym podziwiać możemy ponad 1300 wspaniałych płaskorzeźb ukazujących sceny biblijne i mitologiczne. To doskonały przykład architektury władimirsko – suzdalskiej. Kolejnym jest datowana na XVII w. cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy. Swym pięknem zachwycają również cerkwie św. Nikity i św. Mikołaja.

Architektura Włodzimierza to nie tylko obiekty sakralne, ale również wspaniałe XVIII sukiennice i stare domy.

Bogolubowo

To niewielka miejscowość w pobliżu Włodzimierza, założona przez włodzimierskiego księcia Andrzeja Bogolubskiego w XII wieku. Do dziś zachowały się fragmenty kamiennej fortyfikacji. W centrum miasta znajduje się zbudowana z białego kamienia cerkiew Opieki Matki Bożej na Nerli z okazałą dzwonnicą oraz Kaplica Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

Suzdal

To niewielkie miasteczko nazywane jest perłą Złotego Pierścienia, żywym skansenem, miastem - rezerwatem. Pierwsze wzmianki o Suzdalu pojawiły się już w 1024 r. co czyni go jednym z najstarszych miast w Rosji.

Możemy tu podziwiać przede wszystkim Kreml i znajdujące się na jego terytorium obiekty sakralne. Do najważniejszym zabytków Suzdala należą: sobór Narodzin Bogurodzicy z XVII w., drewniana XVII-wieczna cerkiew św. Mikołaja i cerkiew Uspienska, monaster Pokrowski z XII w., sobór Pokrowski z XV w., monastyr Spaso – Jefimowski z XIV w., monastyr Aleksandrowski, cerkiew św. Jana Chrzciciela i żeński monaster Opieki Matki Bożej oraz władymirsko - suzdalskie muzeum - skansen.

W tym niewielkim miasteczku udało się zachować 52 świątynie, 5 klasztorów i ponad 100 zabytkowych domów kupieckich. W 1978 roku zabytkowa część miasta została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Współcześnie w Suzdalu odbywa się wiele interesujących imprez, np.  Święto Ogórka (połowa lipca), święto rękodzieła ludowego (przełom maja i czerwca) czy Walki Gęsi (prawosławne ostatki czyli Maslenica).

Kostroma

Miasto, położone u zbiegu rzek Wołgi i Kostromy, założył w 1152 r. książę Jerzy Długoruki.  Jest jednym z najstarszych miast Rosji, które dało początek dynastii Romanowów. Często nazywana jest młodszą siostrą Moskwy. Intensywny rozwój handlu w XVI wieku spowodował prawdziwy rozkwit miasta, przez co wzrosło  jego znaczenie i uczyniło jednym z najbardziej wpływowych miast Rosji. W 1773 roku miast ulega spaleniu, a następnie zostaje odbudowane dlatego większość miejskiej zabudowy pochodzi z przełomu XVIII i XIX wieku.

Olbrzymie znaczenie dla rozwoju miasta w XIV w. miała wizyta ciężko chorego tatarskiego księcia Czeta, który obiecał, że jeżeli tylko wyzdrowieje, wybuduje tu monastyr. Tak też się stało, książę wyzdrowiał, nawrócił się na chrześcijaństwo i przyjął imię Zachariasz. Jednocześnie rozpoczął budowę wielkiego monastyru Ipatiewa.

Monastyr zbudowany jest z białego kamienia, a jego zbiory są najbogatszymi w kraju. To tu przechowywana jedna z najważniejszych ikon prawosławia - Fiodorowska Ikona Matki Bożej. Ikona przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem, a swoją nazwę zawdzięcza pierwszemu jej posiadaczowi, księciu Fiodorowi.

Na tutejszym centralnym placu w latach świetności odbywały się jarmarki. Handlowano piernikami, rybami, mięsem czy nabiałem. Do dziś działa tu giełda serowa, na której zaopatrzymy się w lokalne sery i inne produkty mleczne. Popularne pamiątki to te wykonane z lnu: kuchenne serwety, ręczniki czy ubrania.

Jarosław

Miasto, położone nad połączeniem rzek Wołgi i Kotorośli, zostało założone w 1010 r. przez księcia Jarosława Mądrego. Dzięki korzystnemu położeniu szybko stał się ważnym ośrodkiem handlowym i rzemieślniczym. To tu powstał pierwszy w Rosji port rzeczny ułatwiający handel Europy z Bliskim Wschodem. Jego ranga wzrosła w 1463 r., kiedy to Jarosław został przyłączony do Księstwa Moskiewskiego. Jednak największy rozkwit miasta nastąpił na przełomie XVI i XVII wieku, kiedy to odbywały się tu jedne z największych jarmarków w Europie. Rozkwit nastąpił również w sferze kulturowej i architektonicznej, stąd - ze względu na piękno i liczbę zabytków - mówi się o Jarosławiu jako o Florencji Europy Wschodniej.

W XVII wieku, podczas polskiej dominacji na Kremlu (tzw. Wielka Smuta), władze Carskiej Rosji przeniosły siedzibę stolicy do Jarosławia. Nawet po powrocie stolicy do Moskwy, miasto nadal było ważnym ośrodkiem politycznym, gospodarczym i kulturalnym.

Do najważniejszych zabytków Jarosławia należą: XVI wieczna Kolegiata Bożego Ciała, Święta Brama, Cerkiew św. Eliasz z XVII w., Cerkiew św. Mikołaja, Cerkiew Jana Chryzostoma, Cerkiew Przemienienia Pańskiego z XVIII w. i Fiodorowskiej Ikony Matki Bożej, Cerkiew Archanioła Michała, Kaplica Aleksandra Newskiego, Pałac metropolity z XVII wieku, zabytkowa kamienica Oresttich, neorenesansowy XIX wieczny Ratusz, Teatr Wołkow z 1750 roku, najstarszy teatr w Rosji.

Cały obszar Starego Miasta został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, gdyż zachował swój oryginalny klimat oraz wygląd sprzed kilku wieków.

Rostów Wielki

Rostów, zwany Wielkim (dla odróżnienia od Rostowa nad Donem) położony jest nad jeziorem Nero. Jego początki datowane są na rok 862, co czyni go jednym z najstarszym rosyjskich miast. Od 1207 r. był stolicą samodzielnego księstwa rostowskiego, centrum północno –  wschodniej Rosji; w 1474 r. włączony został do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Był prężnie działającym ośrodkiem handlowym ze względu na położenie na szlaku z Moskwy nad Morze Białe, rozwijał się tu też przemysł lniarski i spożywczy. Rostów, nazywany często Wiecznym Miastem, jest też ważnym ośrodkiem turystycznym na mapie Rosji. Wiele budowli powstałych na początku jego istnienia nie dotrwało do dzisiejszych czasów, ponieważ miasto bardzo ucierpiało podczas Wielkiej Smuty, a w XVI zostało w zasadzie zrównane z ziemią i zbudowane na nowo.

Najcenniejszym zabytkiem Rostowa jest powstały w latach 1670-1678 kreml, zbudowany nad brzegiem jeziora i otaczający dwór, sobory, cerkwie, pałac metropolity, plac, staw i ogród.  Nad całością góruje okazały budynek ze śnieżnobiałymi wieżami – to sobór Zaśnięcia Matki Boskiej, wzniesiony w latach 1508-1512. Obecnie pełni on rolę muzeum (Rostowski Rezerwat Architektury i Sztuki). Wewnątrz można zobaczyć doskonale zachowany ikonostas z XVIII wieku, wykonany w stylu barokowym.

Do budynku soboru przylega dzwonnica, z której roztacza się wspaniały widok na okolicę. Znajduje się tu jeden z najsłynniejszych w Rosji zespołów dzwonów – jest ich 13, z czego trzy są ogromne i ważą po kilkanaście ton. Są one dziełem znanych moskiewskich mistrzów Filipa i Cypriana Andrejewów oraz Flora Terentiewa.

Pozostałe zabytki kremla, do którego prowadzi Brama Święta i nadbramna cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego to: cerkiew Jana Teologa (1680 r.), dom metropolity z Białym  Pałacem (XVII w.), Czerwony Pałac (XVII w.), cerkiew Grzegorza Teologa, cerkiew Matki Boskiej Przewodniczki i komnata książęca.

Należy zwrócić uwagę na wytwory miejscowych rzemieślników – to słynne rostowskie malowidła, polegające na ozdabianiu metalu różnokolorową emalią o intensywnej barwie.

Peresław Zaleski

Miasto znajduje się nad ok. 130 km od Moskwy nad jeziorem Pleszczejewo. Założone zostało w 1152 r. wieku przez księcia Jerzego I Długorukiego. W 1220 r. urodził się tu książę Aleksander Newski, święty prawosławny, wybitny wódz i wielki średniowieczny działacz polityczny. Od momentu powstania był stolicą księstwa i ważnym ośrodkiem kulturalnym, duchowym i politycznym Rusi Zaleskiej, w 1302 r. został wcielony do Państwa Moskiewskiego.

Miasto doświadczyło wielu najazdów i grabieży. Mimo to udało się utworzyć tu prężnie działający port rzeczny, a przy niej siedzibę flotylli szkolnej, która z czasem przekształciła się we flotę wojenną. To również ważny ośrodek manufaktur płócienniczych i papierniczych (od XVIII w.).

Peresław jest miastem bogatym w zabytki staroruskiej  architektury. Zachowało się tu pięć klasztorów: (Uspienski Goricki, Daniłowo-Troicki, Fiodorowski, Nikolski, Nikicki), sobór Przemienienia Pańskiego (1152-1157), drewniana cerkiew Piotra Metropolity (1585 r.), cerkiew Zwiastowania (XVI w.), sobór Świętej Trójcy (XVI w.), cerkiew Wszystkich Świętych, sobór Zaśnięcia Bogurodzicy (XVIII), cerkiew Matki Boskiej Smoleńskiej i Matki Boskiej (XVIII w.). Zachował się też wał ziemny z XII w. okalający historyczne centrum miasta, średniowieczne wały, baszty i dzwonnice.

Ale Peresław to nie tylko zabytki architektury, ale również bogactwo dorobku kulturowego. Jest tu niezliczona ilość muzeów (np. żelazek, dzbanków, masek), kolej wąskotorowa w pobliskiej wsi Talice, państwowy historyczno -  architektoniczny skansen, muzeum Bucik Piotra I ( 1803 r.) czy położony w odległości 2 km od miasta Kleszczinski kompleks (z drewniano – ziemnymi wałami z XII wieku).


Siergijew Posad

Siergijew Posad położony jest stosunkowo blisko Moskwy, bo tylko 71 km od stolicy. Miasto jest jednym z najważniejszych miejsc sakralnych w Rosji i jednym z największych w kraju kompleksem religijnym. Często nazywany jest Rosyjską Częstochową.

Miasto zostało zbudowane wokół Ławry Troicko – Siergijewskiej, czyli najwyższego rangą męskiego klasztoru prawosławnego. Ławra założona została w 1345 r. na szczycie Wzgórza Makowieckiego przez św. Sergiusza z Radoneża, świętego patrona Rosji.

Najważniejszym punktem całego kompleksu jest sobór Trójcy Świętej, gdzie przechowywane są relikwie założyciela. Jej ściany zdobią freski Andreja Rublowa. Na terenie klasztoru obejrzeć możemy kopię obrazu Świętej Trójcy – najświętszej z ikon prawosławia, jej oryginał znajduje się w Galerii Trietiakowskiej w Moskwie.

Najważniejsze zabytki, obok soboru Trójcy Świętej, to cerkiew Przeświętej Bogurodzicy i cerkiew męczennicy Paraskiewy Piatnicy (obie powstały w 1547 r.), cerkiew Zesłania Ducha Świętego (1476 r.), sobór Uspienski (1559 r.). Największy rozwój miasto przeżywało w XVII wieku, kiedy to zbudowano: cerkiew Jana Chrzciciela, dzwonnicę, rozbudowano budynki mieszkalne mnichów. Wybudowano tu również carski pałac.

W 1993 roku ławra została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Siergijew Posad słynie również z najbardziej znanych rosyjskich zabawek – matrioszek.  W Muzeum Zabawki można zobaczyć jak powstawała, a także zobaczyć inne zabawki z Rosji i z całego świata.